Pfandsysteem in Duitsland: Hoe werkt het en wat moet je weten?
Duitsland staat bekend om zijn uitgebreide en goed functionerende statiegeldsysteem, ook wel het 'Pfandsystem' genoemd. Dit systeem is ontworpen om recycling te bevorderen en zwerfafval te verminderen. Als je regelmatig in Duitsland winkelt of verblijft, is het handig om te weten hoe het Pfandsysteem werkt en welke regels eraan verbonden zijn.
Als je in Duitsland boodschappen doet, is het belangrijk om rekening te houden met het Pfandsysteem. Door lege flessen en blikjes terug te brengen, bespaar je geld en draag je bij aan een duurzamer milieu. Vergeet dus niet je statiegeldbonnetje in te wisselen bij de kassa – het kan een leuke besparing opleveren op je volgende aankoop!
Let op: Blikjes of flessen worden vaak niet teruggenomen als ze ingedeukt zijn of als het etiket ontbreekt.
Wat is het Pfandsysteem?
Het Duitse statiegeldsysteem werd in 2003 ingevoerd voor drankverpakkingen en is een van de strengste en meest efficiënte ter wereld. Bij de aankoop van bepaalde drankverpakkingen betaal je een extra bedrag (Pfand), dat je terugkrijgt wanneer je de lege verpakking inlevert bij een innamepunt, meestal in supermarkten en drankenzaken.
Welke verpakkingen hebben statiegeld?
In Duitsland geldt statiegeld voor verschillende soorten drankverpakkingen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen éénmalige verpakkingen (Einweg) en herbruikbare verpakkingen (Mehrweg):
- Einweg-Pfand (Éénmalige verpakkingen): Plastic flessen en blikjes die na gebruik gerecycled worden. Dit statiegeld bedraagt meestal €0,25 per verpakking.
- Mehrweg-Pfand (Herbruikbare verpakkingen): Glas- of kunststof flessen die meerdere keren worden hergebruikt. De hoogte van het statiegeld varieert tussen €0,08 en €0,15 per fles, afhankelijk van het type fles en de fabrikant.
Vanaf 1 januari 2024 geldt de Pfandplicht ook voor melk, melkproducten en melkdranken in plastic eenwegflessen. Dit betekent dat op producten zoals gewone melk, cacaodrank, kefir, drinkyoghurt en koffiedranken voortaan ook €0,25 statiegeld wordt geheven.
Hoe herken je een statiegeldverpakking?
Niet alle drankverpakkingen in Duitsland hebben statiegeld. Je kunt eenvoudig herkennen of een verpakking onder het Pfandsysteem valt door te letten op de volgende kenmerken:
-
Het Einweg-logo, dat eruitziet als een symbool met een boemerangvormige pijl en afbeeldingen van een fles en een blikje erop. Dit logo geeft aan dat de verpakking onder het Einweg-Pfandsysteem valt en gerecycled moet worden.
-
Het woord „Pfandflasche“ of „Mehrweg“ op het etiket.
- De barcode die wordt herkend door de inleverautomaten in supermarkten.
Statiegeld in Duitsland in detail
De statiegeldbedragen in Duitsland zijn niet voor alle verpakkingen hetzelfde, maar hangen nauw samen met het soort verpakking en het gebruiksdoel ervan. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verpakkingen die maar één keer worden gebruikt (Einweg) en daarna gerecycled worden, en verpakkingen die juist meerdere keren opnieuw worden gevuld (Mehrweg). Dit verschil zie je terug in de hoogte van het bedrag dat je bij aankoop extra betaalt en later bij het inleveren weer terugkrijgt.
Bij Einweg gaat het meestal om lichtere verpakkingen zoals plastic flessen of blikjes die na inlevering direct worden verwerkt tot nieuw materiaal. Omdat dit systeem bedoeld is om afval in de natuur te voorkomen, is het statiegeld hier relatief hoog vastgesteld: je betaalt per verpakking een vast bedrag dat bedoeld is als stimulans om echt alles terug te brengen. Bij Mehrwegverpakkingen, zoals stevige glazen flessen of dikkere PET-flessen, is het statiegeld juist lager, omdat de verpakking meerdere keren kan worden schoongemaakt en opnieuw gebruikt. Op die manier bespaar je grondstoffen en energie, en draag je bij aan een duurzamer gebruik van verpakkingen.
Om je een duidelijk beeld te geven, hebben we hieronder een uitgebreid overzicht opgenomen van de meest gangbare soorten flessen, blikjes en kratten met hun actuele Pfandbedragen in Duitsland. Daarmee kun je eenvoudig zien welk bedrag je bij aankoop betaalt en hoeveel je bij het terugbrengen weer ontvangt. Zo wordt het makkelijker om bewust te kiezen tussen Einweg en Mehrweg en kun je meteen inschatten hoeveel geld er in je lege flessen en kratten zit.
Hieronder vind je een overzicht van de meest gangbare flessen, blikjes en kratten met hun actuele statiegeldbedragen in Duitsland:
| Categorie | Fles | Statiegeld per fles | Statiegeld volle krat |
|---|---|---|---|
| Alkoholvrij | Glas (hergebruik; 0,5 / 0,7 / 0,75 liter) | € 0,15 | € 3,30 (12 flessen) |
| Glas (hergebruik; 1,0 liter) | € 0,15 | € 2,40 (6 flessen) | |
| PET (hergebruik; 1,0 liter) | € 0,15 | € 3,30 (12 flessen) | |
| PET met DPG Logo | € 0,25 | ||
| Petcycle (1,0 liter) | € 0,25 | € 3,75 (9 flessen) | |
| Petcycle (0,5 liter) | € 0,25 | € 6,50 (20 flessen) | |
| Blikjes (0,1 liter t/m 3,0 liter) | € 0,25 | ||
| Bier | 0,5 liter (Euro of NRW) | € 0,08 | € 3,10 (20 flessen) |
| Beugelfles(0,33 of 0,5 liter) | € 0,15 | € 4,50 (20 flessen) | |
| Longneckfles, Vichy-fles (0,33 liter) | € 0,08 | € 3,42 (24 flessen) | |
| Steinie, stubbie, kleine Eurofles (0,33 liter) | € 0,08 | € 3,10 (20 flessen) | |
| Blikjes (0,1 liter t/m 3,0 liter) | € 0,25 | ||
| Sap, wijn, zuivelproducten | Sap (glas; hergebruik; 1,0 liter) | € 0,15 | € 2,40 (6 flessen) |
| Sap (glas; hergebruik; 0,2 liter) | € 0,15 | € 3,30 (12 flessen) | |
| Wijn (glas; hergebruik; 1,0 liter) (wijn flessen in winkels zijn meestal zonder statiegeld!) | € 0,03 | € 1,86 (12 flessen) | |
| Wijn (glas; 0,75 liter), alleen bij Kaufland Zuid-Duitsland, lees nieuws | € 0,25 | € 3,50 (6 flessen) (nog onduidelijk) | |
| Melk, melkdranken met minstens 50% melk en andere drinkbare melkproducten (kunststof flessen) | € 0,25 | ||
| Yoghurt (glas; hergebruik) | € 0,15 - € 0,50 | ||
| Blikjes (0,1 liter t/m 3,0 liter) | € 0,25 |
Kratten (statiegeld op krat + flessen apart):
-
Bierkrat (20 × 0,5 l of 24 × 0,33 l) → €0,75 - €1,50 per krat, plus het fles-Pfand
| Kratgrootte (aantal flessen) | Hoogte van het statiegeld |
|---|---|
| 10 | €0,75 |
| 20 | €1,50 |
| 24 | €1,50 |
-
Water- of frisdrankkrat (12 × 0,7 l of 12 × 1,0 l) → €1,50 – €3,30 per krat, plus het fles-Pfand
Belangrijk: bij Mehrweg geldt dat het krat én de afzonderlijke flessen apart Pfand hebben. Lever je het krat zonder flessen in, dan krijg je alleen het krat-Pfand terug.
Waar kun je statiegeldflessen inleveren?
De meeste supermarkten en drankenzaken in Duitsland hebben speciale automaten waar je statiegeldflessen en -blikjes kunt inleveren. Dit werkt als volgt:
- Plaats de lege verpakking in de automaat.
- De machine herkent de verpakking en telt het statiegeldbedrag op.
- Je ontvangt een bon met het totaalbedrag.
- Deze bon kun je bij de kassa inwisselen voor contant geld of gebruiken als korting op je boodschappen.
Uitzonderingen en veelgestelde vragen
-
Geldt statiegeld ook voor wijn- en sterke drankflessen? Nee, op wijnflessen en sterke drank zit in de regel geen statiegeld. Alleen bij bepaalde 1-liter wijnflessen in Mehrweg-systeem kan een klein bedrag (meestal €0,02 of €0,03) worden gerekend. Voor sappen geldt dat veel flessen sinds 2022 wel onder de statiegeldplicht vallen, maar er bestaan nog uitzonderingen.
-
Geldt statiegeld voor melk en melkproducten? Ja, sinds 1 januari 2024 geldt er ook statiegeld op melk, melkdranken en andere melkproducten in plastic eenwegflessen. Belangrijk om te weten: kartonnen verpakkingen zoals Tetra Pak (bijvoorbeeld melkpakken of drinkyoghurt in karton) hebben geen statiegeld.
-
Kan ik Nederlandse statiegeldflessen inleveren in Duitsland? Nee, het Duitse Pfandsysteem geldt alleen voor verpakkingen die in Duitsland zijn gekocht. Verpakkingen uit Nederlandse supermarkten hebben vaak een andere flesvorm en een ander scanlogo of barcode, waardoor ze door Duitse innameautomaten niet worden herkend. Wat in de praktijk wél kan, is dat een standaard Duitse bierfles die toevallig in Nederland is gekocht (bijvoorbeeld via import) ook in Duitsland wordt geaccepteerd en je daar dus het Pfand kunt terugkrijgen.
-
Moet ik mijn flessen inleveren bij dezelfde winkel waar ik ze heb gekocht? Nee, je kunt statiegeldflessen bij vrijwel elke supermarkt of drankenzaak met een inname-automaat inleveren, ongeacht waar je ze hebt gekocht.
Let er wel op dat sommige verpakkingen niet overal worden geaccepteerd, bijvoorbeeld bepaalde soorten kratten of regionale flessen. In dat geval moet je naar een winkel of drankenzaak die dezelfde verpakkingen verkoopt.