BERLIJN · Een ongekende verstoring heeft dinsdagavond het treinverkeer in heel Duitsland tot stilstand gebracht. Door een storing in het digitale spoorwegsysteem GSMR werden treinen van Deutsche Bahn en andere spoorvervoerders in het hele land stilgezet of vastgehouden op stations. De gevolgen waren direct merkbaar voor honderdduizenden reizigers. Zowel langeafstandstreinen als regionale verbindingen en in meerdere regio’s ook S Bahnen werden getroffen. Deutsche Bahn bevestigde dat de storing het digitale treincommunicatiesysteem betreft dat essentieel is voor de veilige aansturing van het spoorverkeer. De oorzaak was dinsdagavond nog onbekend. Spoorwegmaatschappijen waarschuwden reizigers dat er mogelijk de hele nacht geen treinverkeer meer zou plaatsvinden. Daarmee behoort deze storing tot de grootste verstoringen van het Duitse spoorverkeer van de afgelopen jaren.

Dinsdagavond ontstond in heel Duitsland chaos op het spoor nadat het digitale treinradiosysteem GSMR uitviel. Volgens meldingen van Deutsche Bahn werden alle treinen uit veiligheidsoverwegingen vastgehouden op stations of op daarvoor geschikte locaties langs het spoor. Op de storingspagina van Bahn.de verschenen in korte tijd meldingen uit vrijwel alle regio’s van Duitsland. Daarin werd gesproken over een landelijke storing van het digitale treincommunicatiesysteem waardoor geen normaal treinverkeer meer mogelijk was. Getroffen werden onder meer ICE en IC treinen van DB Fernverkehr, regionale treinen van verschillende DB Regio dochtermaatschappijen en diverse S Bahn netwerken.

In steden als Berlijn, Hamburg, München en Stuttgart ontstonden vrijwel onmiddellijk grote verstoringen. Deutsche Bahn meldde dat technici met hoge prioriteit werkten aan een oplossing. Tegelijkertijd bleef lange tijd onduidelijk hoe groot de schade precies was en hoe lang de storing zou duren. Volgens de spoorwegmaatschappij konden treinen pas weer rijden zodra een veilige communicatie tussen machinisten en verkeersleiding gegarandeerd was. Voor reizigers betekende dit dat geplande reizen niet konden worden uitgevoerd en dat veel stations in korte tijd volstroomden met wachtende passagiers. Ook internationale reizigers werden geraakt, omdat veel grensoverschrijdende verbindingen afhankelijk zijn van het Duitse spoorwegnet. De storing leidde bovendien tot uitval van regionale verbindingen die door particuliere spoorvervoerders worden geëxploiteerd. Daarmee ging het niet alleen om een probleem bij Deutsche Bahn zelf, maar om een verstoring die vrijwel het volledige Duitse spoorwegsysteem trof.

Digitaal communicatiesysteem uitgevallen

Volgens Deutsche Bahn werd de verstoring veroorzaakt door problemen met GSMR. Dit systeem vormt de basis voor de communicatie tussen machinisten en verkeersleiders. Zonder deze verbinding kan het treinverkeer niet veilig worden afgehandeld. Daarom werd besloten om treinen niet verder te laten rijden totdat de situatie duidelijk was.

Op de officiële storingspagina van Bahn.de verschenen vrijwel gelijktijdig meldingen uit uiteenlopende regio’s. In Noord Duitsland, Beieren, Baden Württemberg, Hessen, Saksen, Hamburg en andere deelstaten werden vergelijkbare berichten gepubliceerd. Overal werd verwezen naar dezelfde landelijke storing van het digitale treinradiosysteem. De spoorwegmaatschappij benadrukte dat veiligheid altijd voorop staat en dat daarom geen uitzonderingen konden worden gemaakt.

Honderden reizigers strandden op stations

De gevolgen waren dinsdagavond direct zichtbaar op grote stations in Duitsland. Volgens berichtgeving van Bild zaten in Hannover honderden reizigers vast doordat treinverbindingen plotseling wegvielen. Ook vanuit andere steden kwamen meldingen van reizigers die hun bestemming niet konden bereiken.

Bahn topvrouw Evelyn Palla verklaarde tegenover Bild dat de spoorwegmaatschappij eerst probeerde alle treinen veilig naar stations te begeleiden zodat reizigers konden uitstappen. Daarna zou de technische oorzaak onderzocht en verholpen moeten worden. Op het moment van haar verklaring was nog niet bekend wat precies tot de storing had geleid.

Voor reizigers ontstond grote onzekerheid omdat er geen betrouwbare inschatting kon worden gegeven over het moment waarop het treinverkeer weer zou worden hervat. Daardoor moesten veel mensen op zoek naar alternatieve vervoersmogelijkheden of een overnachtingsplek.

Mogelijk hele nacht geen treinverkeer

Niet alleen Deutsche Bahn waarschuwde voor ernstige hinder. Ook particuliere spoorwegmaatschappijen hielden rekening met langdurige uitval. Volgens spoorvervoerder Metronom werd verwacht dat er mogelijk de gehele nacht geen treinverkeer meer zou plaatsvinden. Reizigers kregen het dringende advies om geen nieuwe treinreis meer te beginnen en indien mogelijk alternatieve vervoersmiddelen te gebruiken.

De waarschuwing gold voor zowel regionale reizigers als passagiers van langeafstandstreinen. Omdat de storing een fundamenteel onderdeel van het spoorwegsysteem trof, kon niet eenvoudig worden uitgeweken naar alternatieve procedures.

Oorzaak nog onbekend

Over de oorzaak van de storing bestond dinsdagavond nog veel onduidelijkheid. Deutsche Bahn verklaarde dat het onderzoek nog liep. Volgens informatie uit veiligheidskringen waarover Bild berichtte, zou een software update mogelijk een rol hebben gespeeld. Een officiële bevestiging daarvoor was er op dat moment echter niet.

Ook bleef onduidelijk of sprake was van een intern technisch probleem of van een externe invloed op het systeem. Deutsche Bahn gaf hierover nog geen verdere informatie. De focus lag volgens de spoorwegmaatschappij volledig op het herstellen van de communicatie en het veilig hervatten van het treinverkeer.

Gevolgen voor Nederlandse reizigers

De storing heeft ook gevolgen voor reizigers uit Nederland die gebruikmaken van Duitse treinverbindingen. Veel internationale routes richting Berlijn, Frankfurt, München, Hamburg en andere bestemmingen lopen via het Duitse spoorwegnet. Door de landelijke aard van de verstoring konden ook grensoverschrijdende verbindingen worden geraakt.

Deutsche Bahn adviseerde reizigers om de actuele informatie via Bahn.de en de app DB Navigator te volgen. Omdat de situatie voortdurend veranderde, konden vertragingen, omleidingen en uitval van treinen op grote schaal voorkomen. Voor veel reizigers betekende dit dat geplande reizen moesten worden uitgesteld of volledig geannuleerd.

Een van de grootste spoorstoringen van de laatste jaren

De omvang van de verstoring maakt duidelijk hoe afhankelijk het moderne spoorverkeer is geworden van digitale communicatiesystemen. Binnen enkele minuten werd vrijwel het gehele Duitse spoorwegnet geraakt. Meldingen verschenen tegelijkertijd vanuit meerdere deelstaten en bij uiteenlopende vervoerders.

Hoewel technische storingen vaker voorkomen, is een landelijke stillegging van zowel langeafstandsverkeer, regionaal verkeer als delen van de S Bahn uitzonderlijk. Op het moment van publiceren werkte Deutsche Bahn nog altijd aan een oplossing en was niet bekend wanneer het treinverkeer volledig zou zijn hersteld.