KLEVE · Terwijl de militaire escalatie tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran verder oploopt, groeit ook de economische onrust. De Straat van Hormuz is vrijwel afgesloten en tankers liggen stil, waardoor de wereldwijde oliehandel onder druk staat. Benzine en diesel zullen de komende dagen duurder worden. Toch is tanken in Duitsland op dit moment nog aanzienlijk goedkoper dan in Nederland. Die voorsprong kan echter snel kleiner worden als de spanningen aanhouden.

De gevolgen van de aanvallen op Iran werken direct door op de energiemarkten. Tankerrederijen en oliemaatschappijen hebben transporten via de Straat van Hormuz opgeschort. Door deze zeestraat passeert normaal ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie. Nu schepen wachten of omkeren, stijgen de prijzen op de termijnmarkt. Energie analisten verwachten dat dit vanaf maandag zichtbaar wordt aan de pomp. De landelijke adviesprijs in Nederland bedraagt momenteel 2,286 euro per liter voor Euro95 en 2,090 euro voor diesel. Tegelijkertijd kost E10 in Kleve rond 1,739 euro per liter (Diesel 1,68 euro per liter). Dat verschil van ruim vijftig cent per liter bezine maakt tanken over de grens voorlopig aantrekkelijk, ondanks de dreigende prijsstijgingen.

OPEC probeert markt te kalmeren

Oliekartel OPEC+ heeft aangekondigd de productie volgende maand te verhogen om de prijsdruk te beperken. Toch verwachten economen dat dit een stijging op korte termijn niet voorkomt. De beperkingen in de scheepvaart en oplopende verzekeringspremies voor tankers drukken direct op de marktprijzen. Volgens de berichtgeving zal de extra productie pas vanaf april effect hebben, terwijl de marktreactie al maandag zichtbaar kan worden.

Iran produceert normaal ongeveer 3,3 miljoen vaten olie per dag en speelt door zijn ligging aan de Straat van Hormuz een strategische rol. Ongeveer twintig procent van de wereldwijde olie en een vergelijkbaar aandeel vloeibaar gas passeert deze route. Alternatieve pijpleidingen via Saoedi Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben onvoldoende capaciteit om een langdurige blokkade volledig op te vangen.

Direct effect aan de pomp

Energie experts verwachten dat de olieprijs bij opening van de markten verder stijgt. Contractprijzen lopen al op. Dat betekent dat brandstofprijzen in Nederland snel kunnen volgen. Omdat ongeveer zeventig procent van de Nederlandse benzineprijs uit belastingen en heffingen bestaat, werkt een stijging van de olieprijs deels door in het resterende marktdeel.

In Duitsland liggen de prijzen momenteel lager. In Kleve varieert de prijs voor E10 tussen 1,739 en 1,759 euro per liter om 17.40 uur. Dat is fors minder dan de Nederlandse gemiddelde adviesprijs. Voor grensregio’s zoals Noord Limburg en Gelderland blijft Duitsland daardoor op dit moment goedkoper.

Wat als het conflict langer duurt

De economische impact hangt sterk af van de duur van het conflict. Analisten waarschuwen dat een langere afsluiting van de Straat van Hormuz de olieprijs richting 100 dollar per vat kan duwen. Momenteel ligt de prijs rond 72 tot 73 dollar per vat. Een stijging richting 100 dollar zou een forse verhoging betekenen die direct voelbaar wordt in Europa.

Daarnaast kan ook de gastoevoer onder druk komen te staan. Qatar is een belangrijke leverancier van vloeibaar gas aan Europa. Meldingen over stilvallende of omkerende lng tankers wijzen erop dat ook deze markt gevoelig is voor de spanningen.

Voor automobilisten betekent dit dat tanken waarschijnlijk duurder wordt, maar voorlopig blijft het prijsverschil tussen Nederland en Duitsland aanzienlijk. Hoe lang dat voordeel blijft bestaan, hangt volledig af van de verdere ontwikkelingen in de Golfregio.