BERLIJN · Een nieuwe wet die brandstofprijzen aan tankstations moet beteugelen staat op het punt van invoering, maar de startdatum zorgt voor verwarring. De Duitse regering wil een einde maken aan de extreem vaak wisselende benzineprijzen en meer transparantie creëren voor automobilisten. Volgens de nieuwe regeling mogen tankstations hun prijzen nog maar één keer per dag verhogen, en wel om 12.00 uur. Verlagingen blijven op elk moment toegestaan. De wet werd al snel door Bundestag en Bundesrat goedgekeurd, maar de publicatie liep vertraging op. Volgens mediaberichten is het doel nu om de regeling rond 1 april in werking te laten treden zodat tankstations, oliebedrijven en toezichthouders zich technisch kunnen voorbereiden.

De maatregel maakt deel uit van een groter pakket van de Duitse regering tegen sterk stijgende brandstofprijzen. Volgens de regering zijn de prijzen onder meer gestegen door geopolitieke spanningen en verstoringen op de wereldmarkt voor olie. Door de nieuwe regeling moet het voor automobilisten duidelijker worden wanneer prijsstijgingen plaatsvinden en moeten onverwachte prijsveranderingen aan de pomp worden beperkt. Tegelijk wil de regering de concurrentie in de brandstofmarkt versterken en het voor toezichthouders eenvoudiger maken om mogelijke misbruiken van marktmacht te onderzoeken.

Nieuwe wet beperkt prijsverhogingen per dag

De kern van het nieuwe systeem is een wettelijke beperking van prijsverhogingen aan tankstations. Exploitanten van openbare tankstations mogen de prijzen voor benzine en diesel nog maar één keer per kalenderdag verhogen. Dat moment is vastgelegd op 12.00 uur. Verlagingen van de prijs mogen daarentegen op elk moment plaatsvinden.

Met deze regeling wil de regering de grote prijsvolatiliteit aan tankstations verminderen. Uit gegevens van de markttransparantiestelle voor brandstoffen blijkt dat prijzen in Duitsland gemiddeld tot 22 keer per dag werden aangepast. In sommige gevallen gebeurde dat zelfs meer dan dertig keer per dag. Automobilisten klaagden regelmatig dat de prijs die zij in een prijsvergelijkingsapp zagen al veranderd was tegen de tijd dat zij het tankstation bereikten. De nieuwe wet moet deze onzekerheid verminderen en de betrouwbaarheid van prijsinformatie vergroten.

Onderdeel van groter maatregelenpakket

De beperking van prijsverhogingen maakt deel uit van een breder zogenoemd Kraftstoffmaßnahmenpaket van de Duitse regering. Met dit pakket wil de overheid reageren op sterk stijgende brandstofprijzen die volgens de regering onder meer worden veroorzaakt door geopolitieke spanningen in het Midden Oosten en verstoringen van internationale transportroutes.

Naast de beperking van dagelijkse prijsverhogingen bevat het pakket ook maatregelen om de controle op mogelijke prijsmanipulatie te versterken. De kartelautoriteiten krijgen meer mogelijkheden om op te treden tegen bedrijven die mogelijk misbruik maken van een sterke marktpositie. Wanneer er aanwijzingen zijn dat brandstofprijzen buitensporig hoog zijn, kunnen bedrijven verplicht worden om beter te onderbouwen hoe hun prijzen tot stand komen.

Daarnaast wordt het voor toezichthouders eenvoudiger om structurele concurrentieproblemen in de brandstofsector sneller te onderzoeken en maatregelen te nemen. Daarmee wil de regering voorkomen dat grote bedrijven de markt domineren en zo prijzen langdurig hoog houden.

Boetes tot 100.000 euro mogelijk

De nieuwe wet voorziet ook in sancties voor tankstations die zich niet aan de regels houden. Wanneer exploitanten de prijs meer dan één keer per dag verhogen of een prijsverhoging op een ander moment dan 12.00 uur doorvoeren, kan dat worden beschouwd als een overtreding.

In dat geval kunnen boetes worden opgelegd die kunnen oplopen tot 100.000 euro. De controle op de naleving gebeurt via het bestaande meldsysteem van de markttransparantiestelle voor brandstoffen. Tankstations moeten prijswijzigingen melden, waardoor afwijkingen automatisch kunnen worden gedetecteerd en doorgestuurd naar de bevoegde autoriteiten in de deelstaten.

Invoering mogelijk rond begin april

Hoewel het parlement de wet al heeft goedgekeurd, hangt de definitieve invoering af van de officiële publicatie in het Bundesgesetzblatt. Volgens BILD is deze publicatie kort uitgesteld om betrokken partijen meer tijd te geven voor technische voorbereidingen.

De bedoeling blijft dat de nieuwe regeling zo snel mogelijk van kracht wordt, mogelijk rond begin april. Daarmee wil de regering nog voor de drukke reisperiode rond Pasen duidelijkheid creëren over de nieuwe regels voor brandstofprijzen.

Evaluatie na één jaar

De Duitse regering wil de effecten van de nieuwe regeling nauwlettend volgen. In de wet is vastgelegd dat het ministerie van Economische Zaken na één jaar een evaluatie moet uitvoeren om te beoordelen of de maatregel daadwerkelijk leidt tot meer transparantie en stabielere brandstofprijzen.

Daarbij wordt ook gekeken of het gekozen tijdstip van 12.00 uur voor prijsverhogingen effectief is of eventueel moet worden aangepast. Voor deze evaluatie wil de regering gesprekken voeren met verschillende betrokken partijen, waaronder gemeenten, bedrijven en vertegenwoordigers van automobilisten.