KLEEF · Tanken in Duitsland moet vanaf donderdag 1 oktober opnieuw duidelijk goedkoper worden. De Duitse regering verlaagt tot het einde van het jaar de energiebelasting op benzine en diesel met 14 cent per liter. Inclusief het effect op de btw bedraagt de belastingverlaging ongeveer 17 cent per liter. Voor Nederlandse automobilisten kan Duitsland daardoor nog aantrekkelijker worden om te tanken. Op 29 september bedroeg de landelijke adviesprijs in Nederland € 2,732 voor Euro95 en € 2,785 voor diesel. In Kleve kostte E10 dinsdagochtend € 2,279 en diesel € 2,389 per liter. Het verschil kan vanaf donderdag verder oplopen. Belangrijk is wel dat de belastingverlaging niet automatisch betekent dat iedere Duitse pompprijs exact 17 cent daalt.

De nieuwe Duitse tankkorting gaat op 1 oktober in en blijft volgens de Bundesregierung tot en met 31 december 2026 van kracht. Bundestag en Bundesrat hebben met de tijdelijke verlaging ingestemd. De energiebelasting op benzine en diesel wordt met 14 cent per liter verlaagd. Omdat daardoor ook minder btw over de brandstofprijs wordt geheven, komt het totale fiscale voordeel volgens de Duitse regering uit op ongeveer 17 cent per liter. Met de maatregel willen de Duitse federale overheid en de deelstaten burgers en bedrijven gezamenlijk met ongeveer 2,5 miljard euro ontlasten. Aanleiding zijn de sterk gestegen brandstofprijzen als gevolg van de onzekerheid op de energiemarkten en de escalatie van het conflict in het Midden Oosten.

Voor Nederlandse automobilisten in de grensregio is vooral interessant wat de maatregel doet met het toch al aanzienlijke prijsverschil. Volgens UnitedConsumers bedraagt de Gemiddelde Landelijke Adviesprijs in Nederland op 29 september € 2,732 per liter Euro95 en € 2,785 per liter diesel. Een momentopname in Kleve om 08.25 uur laat prijzen zien van € 2,329 voor E5, € 2,279 voor E10 en € 2,389 voor diesel. Daarmee is E10 daar vóór de nieuwe belastingverlaging al 45,3 cent per liter goedkoper dan de Nederlandse landelijke adviesprijs voor Euro95. Bij diesel bedraagt het verschil 39,6 cent. Daarbij moet worden aangetekend dat de Nederlandse GLA een landelijke adviesprijs is en de prijzen uit Kleve concrete pompprijzen op één moment zijn. Het is dus geen vergelijking van twee identieke prijsmaatstaven.

Belasting gaat met ongeveer 17 cent omlaag

De kern van de Duitse maatregel is relatief eenvoudig. Vanaf 1 oktober verlaagt de federale overheid de energiebelasting op benzine en diesel met 14 cent per liter. Door de daarmee samenhangende verlaging van de btw bedraagt het fiscale voordeel uiteindelijk ongeveer 17 cent per liter brandstof. De regeling geldt drie maanden en loopt aan het einde van december af. Volgens de Bundesregierung moeten burgers en bedrijven daardoor gezamenlijk ongeveer 2,5 miljard euro minder belasting betalen. De helft van de lasten wordt via een vast bedrag binnen de btw verdeling door de Duitse deelstaten gedragen.

Het gaat nadrukkelijk om een verlaging van de belasting en niet om een door de overheid vastgestelde verlaging van de pompprijs. Tankstations en oliemaatschappijen bepalen hun prijzen nog altijd zelf. De uiteindelijke prijs hangt volgens de Bundesregierung onder meer af van de ontwikkeling van de olieprijs en transportkosten. Daardoor kan niet vooraf worden gesteld dat iedere liter benzine of diesel op 1 oktober bij ieder Duits tankstation precies 17 cent goedkoper wordt.

Ook de Tagesschau wijst erop dat het enkele dagen kan duren voordat de belastingverlaging overal volledig zichtbaar is. Tankstations hebben verschillende voorraden en de prijsontwikkeling wordt daarnaast door concurrentie beïnvloed. Juist in de eerste dagen kunnen daardoor aanzienlijke verschillen tussen tankstations ontstaan. Wie donderdag direct na middernacht naar Duitsland rijdt, kan er dus niet automatisch vanuit gaan dat op iedere prijspaal meteen de volledige theoretische verlaging zichtbaar is.

De Bundesregierung verwijst daarbij naar de ervaringen met de eerdere tankkorting in mei en juni 2026. Volgens de onafhankelijke Monopolkommission en het Bundeskartellamt kwam die belastingverlaging grotendeels bij de consument terecht. De regering stelt dat de maatregel daarmee zijn functie vervulde en tijdens een periode met bijzonder hoge brandstofprijzen de grootste prijspieken wist af te zwakken.

Nederlandse prijzen liggen nu al veel hoger

Voor Nederlandse automobilisten is de Duitse maatregel vooral interessant omdat de brandstofprijzen aan weerszijden van de grens momenteel al sterk uiteenlopen. UnitedConsumers berekent dagelijks de Gemiddelde Landelijke Adviesprijs aan de hand van de adviesprijzen van vijf grote oliemaatschappijen in Nederland. Op dinsdag 29 september bedraagt die prijs € 2,732 per liter voor Euro95 en € 2,785 voor diesel. Super staat op € 2,944 per liter en premiumbenzine op € 2,945. Voor premiumdiesel wordt een landelijke adviesprijs van € 2,876 vermeld.

Daartegenover stond dinsdagochtend om 08.25 uur in Kleve een prijs van € 2,329 per liter voor Super E5 en € 2,279 voor Super E10. Diesel kostte op dat moment € 2,389 per liter. Een directe vergelijking heeft beperkingen, omdat de Nederlandse bedragen landelijke adviesprijzen zijn terwijl de cijfers uit Kleve actuele prijzen bij een tankstation zijn. Toch geven ze een duidelijk beeld van de omvang van het huidige prijsverschil.

Bij een vergelijking van de Nederlandse Euro95 adviesprijs met de E10 prijs in Kleve bedraagt het verschil op dit moment 45,3 cent per liter. Bij een tankbeurt van 50 liter komt dat rekenkundig neer op € 22,65 verschil. Voor diesel is het verschil tussen de Nederlandse landelijke adviesprijs en de genoemde prijs in Kleve 39,6 cent per liter. Bij 50 liter gaat het om € 19,80.

Daar kan vanaf donderdag een verdere verlaging van de Duitse pompprijzen bovenop komen, voor zover de belastingverlaging daadwerkelijk aan automobilisten wordt doorgegeven. Een exacte toekomstige pompprijs kan uit de beschikbare gegevens echter niet worden afgeleid. De Duitse belastingcomponent daalt met ongeveer 17 cent per liter, maar dat betekent niet dat de prijs op de prijspaal noodzakelijkerwijs met hetzelfde bedrag daalt.

Discussie over doorgeven van de korting

Precies daarover bestaat in Duitsland opnieuw discussie. BILD meldt dat verschillende automobilistenorganisaties en consumentenvertegenwoordigers betwijfelen of het volledige belastingvoordeel bij de klant terechtkomt. De Auto Club Europa wijst volgens de krant op de ontwikkeling van de brandstofprijzen in de aanloop naar 1 oktober. Ook de Duitse consumentenorganisatie Verbraucherzentrale Bundesverband waarschuwt ervoor om een belastingverlaging niet automatisch gelijk te stellen aan een even grote verlaging van de pompprijs.

De ACV Automobil Club Verkehr verlangt volgens BILD dat het fiscale voordeel volledig wordt doorgegeven. Ook de ADAC verwacht volgens dezelfde bron dat de oliemaatschappijen de belastingverlaging volledig bij de consument laten terechtkomen. Andreas Mundt, president van het Bundeskartellamt, heeft eveneens opgeroepen om de verlaging zo volledig en snel mogelijk door te geven.

De ervaringen van de eerste tankkorting van 2026 geven een gemengd beeld. Volgens de Bundesregierung concludeerden de Monopolkommission en het Bundeskartellamt dat de verlaging bij benzine en diesel grotendeels bij consumenten terechtkwam. De Tagesschau beschrijft het verschil gedetailleerder. Volgens het aangehaalde Ifo Institut was de belastingverlaging bij Super E5 en E10 vrijwel volledig terug te zien in de pompprijzen. Bij diesel werd volgens die analyse gemiddeld ongeveer 12 cent per liter doorgegeven, terwijl de belasting met 16,7 cent was verlaagd.

Dat verschil verklaart waarom de daadwerkelijke Duitse pompprijzen vanaf donderdag belangrijker zijn dan alleen het bedrag van de belastingverlaging. De fiscale maatregel staat vast. Hoeveel daarvan automobilisten uiteindelijk daadwerkelijk merken, wordt zichtbaar aan de prijspalen van de tankstations.

Duitsland houdt brandstofprijzen scherper in de gaten

De tankkorting staat niet op zichzelf. Duitsland heeft dit jaar ook de regels rond prijswijzigingen bij tankstations aangepast. Sinds 1 april mogen Duitse tankstations hun brandstofprijzen volgens de Bundesregierung nog maar één keer per dag verhogen, namelijk om 12.00 uur. Prijsverlagingen mogen wel op ieder moment worden doorgevoerd. Voorheen veranderden brandstofprijzen volgens de regering gemiddeld tot 22 keer per dag. Met de nieuwe regeling wil Duitsland de prijzen voor automobilisten voorspelbaarder en transparanter maken.

De Markttransparenzstelle für Kraftstoffe van het Bundeskartellamt verzamelt daarvoor de prijsgegevens van ongeveer 15.000 tankstations. Tankstations moeten prijswijzigingen binnen vijf minuten melden. Die gegevens worden vervolgens onder meer beschikbaar gesteld aan erkende apps en vergelijkingsdiensten. Overtredingen van de nieuwe regels kunnen volgens de Bundesregierung worden bestraft met boetes tot € 100.000.

Daarnaast heeft het Bundeskartellamt procedures tegen alle raffinaderijexploitanten in Duitsland gestart. De Duitse regering heeft de mogelijkheden om op te treden tegen mogelijk misbruik bij de prijsstelling uitgebreid. Bedrijven kunnen bij verdenking van buitensporige brandstofprijzen worden verplicht om de prijsverhogingen te onderbouwen. Ook moet beter kunnen worden gecontroleerd of dalende grondstofprijzen snel genoeg bij consumenten terechtkomen.

Die controle krijgt vanaf 1 oktober extra betekenis. Door de tijdelijke belastingverlaging ontstaat opnieuw de vraag hoeveel van het fiscale voordeel daadwerkelijk zichtbaar wordt aan de pomp. De prijsontwikkeling in de eerste dagen van oktober zal daarom bepalend zijn voor de daadwerkelijke besparing voor automobilisten.

Na december moet een prijsplafond volgen

De tankkorting is volgens de plannen van de Duitse regering tijdelijk. De lagere energiebelasting geldt tot het einde van 2026. Daarna wil de Bundesregierung overstappen op een ander instrument. De federale overheid wil gesprekken voeren met de olieindustrie om uiterlijk op 1 januari 2027 een tijdelijk prijsplafond voor benzine en diesel in te voeren. Daarbij kijkt Duitsland naar systemen die al in Luxemburg en België worden toegepast. De bevoorradingszekerheid moet daarbij volgens de regering gewaarborgd blijven.

Bij zo'n systeem wordt een maximaal toegestane brandstofprijs vastgesteld op basis van verschillende kostencomponenten. Volgens de Tagesschau kunnen daarbij onder meer de brandstofprijs, transport, opslag, verzekeringen, verliezen en een winstmarge voor de bedrijven worden meegenomen. Hoe het Duitse systeem precies wordt vormgegeven, is volgens de aangeleverde informatie nog niet vastgesteld.

Tot die tijd vormt de belastingverlaging het belangrijkste directe instrument. Voor automobilisten uit Nederland betekent dit dat tanken over de grens vanaf donderdag mogelijk nog aantrekkelijker wordt dan het nu al is. Hoe groot het voordeel werkelijk wordt, hangt echter af van de prijzen die Duitse tankstations vanaf 1 oktober daadwerkelijk rekenen.